Wątroba

Prof. Krzysztof Celiński

Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Celiński
Specjalista gastroenterolog

Wątroba to drugi co do wielkości organ (po skórze). Stanowi około 2-3% ciężaru naszego ciała, co odpowiada 1,5-2 kg u przeciętnego dorosłego.Położona jest w prawym podżebrzu, poniżej przepony.  Anatomicznie wątroba podzielona jest na 4 płaty: płat prawy – największy, płat lewy, czworoboczny i ogoniasty. Jest ona jednym z najlepiej unaczynionych narządów, do którego krew doprowadzana jest za pomocą żyły wrotnej (ok. 70% krwi -  ukrwienie czynnościowe zbierające krew z narządów jamy brzusznej), oraz tętnicy wątrobowej (30 % krwi - ukrwienie odżywcze zapewniające dowóz substancji niezbędnych samym komórkom wątrobowym aby mogły „ oczyścić krew” doprowadzoną drogą żyły wrotnej). Najważniejszymi komórkami, dzięki którym odbywa się proces oczyszczania krwi są hepatocyty stanowiące 95% masy całego narządu. Od ich prawidłowego działania uzależnione jest prawidłowa praca całej wątroby, jako centrum detoksykacji organizmu. Ich większe skupiska tworzą zraziki i gronko wątrobowe stanowiące jednostki czynnościowe.

Funkcja wątroby

Wątroba

W wątrobie przebiega większość procesów detoksykacyjnych w wyniku których następuje oczyszczenie krwi z toksycznych związków powstałych na skutek różnych procesów chemicznych zachodzących w narządach jamy brzusznej bądź to wprowadzonych przez samego człowieka do organizmu z pożywieniem / alkohol, leki, używki /. Jest ona również narządem odgrywającym kluczową rolę w gospodarce tłuszczowej, przemianie cukrów i białek. Odpowiada za syntezę czynników krzepnięcia krwi, syntezę żółci, produkuje białka osoczowe takie jak albuminy, fibrynogen. Jest odpowiedzialna na syntezę cholesterolu i trójglicerydów. Jak również stanowi magazyn żelaza i witamin (A, D, K, B12, C). Należy również pamiętać, że wątroba to ogromny narząd, przez który przepływa bardzo duża ilość krwi, która zostaje podgrzana o ok. 1 st. C. Pełni więc ona znaczną rolę w procesie termoregulacji całego organizmu.

Ze względu na swoje liczne funkcje wątroba jest stale narażona na działanie czynników uszkadzających. Moment w którym dochodzi do zaburzenia równowagi pomiędzy czynnikami uszkadzającymi a mechanizmami naprawczymi jest krytyczny dla funkcjonowania całego organizmu. Dochodzi wówczas do rozwoju szeregu patologii związanych z niewydolnym narządem. Stanem schyłkowym jest marskość wątroby, czyli nieodwracalna przebudowa miąższu narządu z jego znacznie ograniczoną funkcjonalnością. W Polsce nadal wiodącą przyczyną rozwoju marskości wątroby jest alkohol. Do innych znanych czynników chorobotwórczych należą infekcje wirusami hepatotropowymi HBV, HDV, HCV, choroby metaboliczne / hemochromatoza, choroba Wilsona, mukowiscydoza/, choroby dróg żółciowych / PBC, niedrożność dróg żółciowych/, choroby z utrudnieniem odpływu żylnego / zakrzepowa choroba żylna, prawokomorowa niewydolność serca/, sarkoidoza, kiła, Oprócz tych pewnych czynników potencjalny związek może mieć niedożywienie, otyłość, cukrzyca.

 Wątroba marska

Wątroba prawidłowa (po lewej), wątroba marska (po prawej)

Najczęstszym pierwotnym nowotworem złośliwym występującym w wątrobie jest HCC. Przyjmuje się, że czynnikiem etiologicznym jest zakażenie wirusem HBV lub HCV, jednak nie można wykluczyć wpływu innych znanych czynników rakotwórczych takich jak: środki chemiczne, palenie tytoniu, alkohol, anaboliki. Występowanie kilku z powyższych czynników jednocześnie znamiennie zwiększa ryzyko zachorowania na HCC.