Diagnostyka biochemiczna

Prof. Krzysztof Celiński

Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Celiński 
Specjalista gastroenterolog

Aby dowiedzieć się o stanie w jakim znajduje się nasza wątroba, możemy wykonać kilka prostych i dostępnych badań oceniających stężenie enzymów wskaźnikowych w osoczu. Pozwoli to ocenić stan funkcjonalny narządu i wykryć potencjalnie poważne choroby mogące wywołać ostrą niewydolność tego narządu. ALAT(aminotransferaza alaninowa) oprócz wątroby występuje również w nerkach, mięśniach szkieletowych – należy o tym pamiętać analizując wartości tego enzymu. Wzrost aktywności może być obserwowany w wirusowym zapaleni wątroby, toksycznym uszkodzeniu wątroby, znaczne przekroczenie normy może wskazywać na marskość wątroby, zawał mięśnia sercowego, choroby mięśni szkieletowych. AspAT (aminotransferaza asparaginowa) niespecyficzny enzym którego wzrost obserwujemy w chorobach zapalnych wątroby ale również w zawale mięśnia sercowego, uszkodzeniach mięśni, po dużym wysiłku fizycznym, niewydolności krążenia czy zapaleniu trzustki Bilirubinacałkowita na którą składa się frakcja wolna / pośrednia /  - powstaje na skutek rozpadu krwinek czerwonych, oraz frakcja sprzężona / bezpośrednia/ - związana z kwasem glukuronowym i wydalana do żółci. Podwyższony poziom bilirubiny czyli stan nazywany hiperbilirubinemię obserwujemy w procesach przebiegających z nadmiernym niszczeniem krwinek czerwonych, w przypadku uszkodzenia hepatocytów, blokadą odpływu żółci.

LaboratoriumALP (fosfataza zasadowa) oprócz wątroby występuje w kościach i jelitach. Do podwyższenia dochodzi przy zaburzeniach wydalania żółci, ale również w nadczynności przytarczyc i niedoborze witaminy D. GGTP (Gamma-glutamylotranspeptydaza) występuje w wątrobie, trzustce, nerkach. Znamienny wzrost obserwujemy w chorobie alkoholowej, marskości wątroby, nowotworach wątroby. Ważne jest zestawienie ze sobą wartości GGTP i ALP, gdyż prawidłowy poziom GGTP przy wzroście ALP sugeruje patologię poza wątrobową.  

Poziom albumin – albuminy to główne białka osocza produkowane przez wątrobę, obniżony poziom może wskazywać na niedostateczną produkcję w wątrobie i skutkuje obrzękami obwodowymi oraz niskim ciśnieniem tętniczym. Może być jednak również wynikiem nasilonego katabolizmu.

PT (czas protrombinowy) jest najczulszym wskaźnikiem niewydolności komórek wątroby, jego wydłużenie wyprzeda wszystkie inne objawy dekompensacji związane z niewydolnym hepatocytem. Ponieważ interpretacja wyników badań nie jest jednoznaczna i prosta warto, aby dokonywał jej lekarz posiadający odpowiednią wiedzę popartą praktyką zawodową. W uzasadnionych przypadkach może on zlecić bardziej szczegółowe badania rozwiewające wątpliwości w zakresie funkcjonowania wątroby.